Anadolu İrfan Geleneği ve Çağırgan Ocağı Uluslararası Sempozyumu Giresun’da Düzenlenecek

‘Anadolu İrfan Geleneği ve Çağırgan Ocağı’ başlıklı sempozyum, 14-15 Mayıs 2026 tarihlerinde Giresun Üniversitesi’nin ev sahipliğinde Giresun’da gerçekleştirilecek.

Giresun Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nin paydaşlığında düzenlenecek olan sempozyumda, 13. yüzyıldan itibaren Anadolu’nun İslamlaşma ve kültürel inşa süreçlerinde etkili olan sûfî zümreler arasında önemli bir yere sahip olduğu değerlendirilen Çağırgan Ocağı; tarih, tasavvuf ve toplumsal yapı ekseninde disiplinler arası bir yaklaşımla masaya yatırılacak. Arşiv belgeleri, vakıf kayıtları ve sözlü tarih verileri ışığında yapılacak sunumlarla, bu geleneğin tarihsel kökeni ve bölgesel etkisi ilk kez geniş çaplı biçimde tartışmaya açılacak.

Anadolu coğrafyası, 13. yüzyıldan itibaren Türkistan ve Horasan havzalarından gerçekleşen yoğun göç hareketleriyle birlikte yalnızca demografik değil; kültürel, iktisadî ve manevî anlamda da köklü bir dönüşüm süreci yaşamıştı. Bu süreçte zanaatkârlar ve tüccarların yanı sıra din âlimleri ve mutasavvıflar da Anadolu’ya gelerek yeni yerleşim alanlarının oluşumunda etkin rol üstlendi. Tekke ve zaviyeler, hem dinî hayatın hem de toplumsal düzenin merkezleri hâline geldi.

Sempozyumda, Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere Giresun, Alucra, Gümüşhane, Erzincan ve Kelkit Vadisi çevresinde tarihî izleri bulunan Çağırgan ailesi, nisbesi ve kültürünün bölgesel maneviyat üzerindeki etkileri ele alınacak. Osmanlı arşivlerinde 15. yüzyıldan itibaren rastlanan ‘Çağırgân’ ifadesinin dinî ve sosyal yapı içindeki yeri, ilmî yöntemlerle değerlendirilecek.

Hz. Peygamber (s.a.s.) soyuna mensup oldukları rivayet edilen topluluğun; vakıf temelli tekke, zaviye ve şifahaneler kurduğu, Üveysî, Yesevî ve Halvetî-Şâbânî geleneklerinden beslenen faaliyetler yürüttüğü ifade ediliyor. Seyyid Mahmud Çağırgân Veli ve İsmail Hakkı Çağırgânî gibi isimler etrafında şekillenen bu manevî çevrenin, Osmanlı dönemi maneviyatında bir ‘ocak’ işlevi gördüğü değerlendiriliyor. Ancak söz konusu yapının tasavvufî kimliği, kronolojik sürekliliği ve coğrafî yayılımı hâlen araştırmaya açık konular arasında yer alıyor.

İlk ilmî toplantı olma özelliğini taşıyan sempozyumun temel hedefi; Çağırgan Ocağı’na dair mevcut bilgileri sistematik biçimde bir araya getirmek, yeni belge ve bulguları akademik kamuoyuyla paylaşmak ve Anadolu tasavvuf tarihinin yerel odaklarını görünür kılmak olarak açıklandı.

Sempozyum kapsamında; Çağırgan Ocağı’nın kökeni, Osmanlı belgelerinde ‘Çağırgân’ adının izleri, vakıf ve tekke yapılanmaları, Kelkit Vadisi’nde manevî coğrafyanın oluşumu, sûfîlerin toplumsal dönüşümdeki rolleri ve Anadolu sûfîliğinin özgün unsurları gibi birçok başlık ele alınacak.

Bildiri sunmak isteyen araştırmacıların başvuru esaslarını incelemeleri; sempozyuma ilişkin sorular için ise sempozyum@cagirgan.org e-posta adresi üzerinden sekreterya ile iletişime geçmeleri gerektiği bildirildi.

Haber: Yavuz Kayacık

ÇAĞIRGAN BABA SEYAHATNAMESİ

Seyr-i Süluk anı der Şeyh Muhammed,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

On sekiz yaşında aldı icazet,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

İmam-ı Azam bir de Mâtüridi,

Ahmet Yesevi de oldu rehberi.

Yanında İslam’ın gönül erleri,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

Dokuz gözü kara bahadırıyla,

Gezdi Bağdat Halep Şam’ı sırayla.

Ya Allah Bismillah deyip narayla,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

Kâbe’ye uğrayıp hacı olunca,

Gönlüne İslam’ın feyzi dolunca,

Alimleri görüp inci alınca,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

Şakiler yol kesti etrafı sardı,

Alperen’in hası yüreği vardı.

Bahadırlarıyla düşmanı yardı,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

Manisa’ya gitti, soy Saruhan’da,

Kol kanat gerdiler geldiği anda.

Şeyhi Edebali çağırdı tanda,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

İlahi aşk ile gezdi Konya’yı,

Mevlana’ya etti hayır duayı.

Tamama erdirmek için davayı,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

Bilecik’te şeyhi verdi şevkini,

Alucra, Zıhar’da buldu mevkini.

Çakmanus’tan tohum alıp ekini,

Yola revan oldu Çağırgan Baba.

XXX

Karabörke geldi malını aldı,

Seyyid İsmail Hakkı Dergâhı oldu

İslam’ın sancağı yerini buldu

Kula revan oldu Çağırgan Baba

Sona revan oldu Çağrgan Baba.

Şiir: Yavuz Kayacık

Not: “Bu şiir Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Baba Hazretleri’nin Türkistan’ın Horasan kentinden Alucra ilçemize ulaşmak için yapmış olduğu seyahatinin özetidir.

Araştırmacı Yazar Murat Dursun Tosun bey tarafından yazılan eserden elde edilen bilgiler doğrultusunda yazılmıştır.

Eseri şahsıma ulaştıran Es-Seyyid İsmail Hakkı Çağırgan Baba Dernek Başkanı Erdem Ekşi beye teşekkürlerimi sunarım.”